اشتباهات رایج خانوادهها در برخورد با افسردگی زنان و مردان
افسردگی یکی از شایعترین اختلالات روانی است، اما همچنان سوءبرداشتها و باورهای نادرست زیادی درباره تشخیص و درمان آن وجود دارد. دکتر ندا فرزانه، متخصص اعصاب و روان، اشاره میکنند که بسیاری از افراد مبتلا به افسردگی، علاوه بر رنج درونی بیماری، با واکنشها و انتظارات نادرست خانواده نیز روبهرو هستند.
در فرهنگ خانوادهمحور ایرانی، خانواده میتواند نقش بسیار مهمی در تشخیص، حمایت و درمان افسردگی داشته باشد؛ اما در صورت نداشتن آگاهی کافی، همین خانواده ناخواسته به عاملی برای تشدید علائم و تأخیر در درمان تبدیل میشود.
به گفته دکتر ندا فرزانه، در این مقاله به مهمترین اشتباهات رایج خانوادهها در برخورد با افسردگی زنان و مردان میپردازیم و توضیح میدهیم چرا اصلاح این رفتارها نقش تعیینکنندهای در بهبود بیمار دارد.
افسردگی فقط غمگینی یا ضعف اراده نیست
یکی از اصلیترین اشتباهات خانوادهها، درک نادرست از ماهیت افسردگی است. افسردگی صرفا ناراحتی یا بیحوصلگی ساده نیست، بلکه یک بیماری روانپزشکی است که میتواند بر خلق، خواب، تمرکز، سطح انرژی، اشتها و حتی سلامت جسم اثر بگذارد.
در مردان، افسردگی اغلب به شکل خشم، پرخاشگری، کنارهگیری اجتماعی، کار افراطی یا مصرف مواد بروز میکند و به همین دلیل معمولا دیرتر تشخیص داده میشود.
برای افرادی که تمایل دارند بهصورت خلاصه با این موضوع آشنا شوند، مقالهای با عنوان «بیماری افسردگی خاموش در مردان؛ علائم پنهان، پیامدها و راههای درمان» در همین سایت منتشر شده است.
در زنان، افسردگی بیشتر با احساس گناه، اضطراب، گریههای مکرر و فرسودگی روانی همراه است.
وقتی خانواده افسردگی را به «کمطاقتی» یا «ضعف شخصیت» نسبت میدهد، ناخواسته فشار روانی بیمار را افزایش میدهد.
مقاومت خانواده در برابر مراجعه به روانپزشک
یکی از شایعترین اشتباهات، مخالفت خانواده با مراجعه بیمار به روانپزشک است. هنوز در بسیاری از خانوادهها این تصور نادرست وجود دارد که روانپزشک فقط دارو تجویز میکند یا داروهای اعصاب اعتیادآور هستند.
جملاتی مانند:
- «اول برو پیش روانشناس»
- «دارو شخصیتت رو عوض میکنه»
- «با حرف زدن درست میشه»
میتواند باعث ترس، تردید و تأخیر در درمان شود. در حالی که روانپزشک متخصص تشخیص و درمان علمی افسردگی است و داروهای ضدافسردگی، در صورت تجویز اصولی، اعتیادآور نیستند.
در بسیاری از موارد، ترکیب دارودرمانی و رواندرمانی بهترین نتیجه درمانی را به همراه دارد.
فشار خانواده برای بهبود سریع بیمار
بسیاری از خانوادهها ناخواسته بیمار افسرده را تحت فشار میگذارند تا هرچه زودتر «به حالت قبل» برگردد. جملاتی مانند:
- «دیگه باید تمومش کنی»
- «این همه دارو گرفتی، چرا خوب نشدی؟»
- «به خودت تلقین مثبت بده»
اگرچه اغلب از سر دلسوزی گفته میشوند، اما برای فرد افسرده بسیار آسیبزننده هستند. افسردگی بیماریای نیست که با نصیحت یا اراده شخصی برطرف شود. درمان آن زمانبر است و نیاز به صبوری دارد.
فشار برای بهبود سریع میتواند باعث احساس ناکارآمدی، پنهانکاری علائم یا حتی قطع درمان شود.
فشار خانواده به روانپزشک برای درمان فوری
برخی خانوادهها انتظار دارند روانپزشک با یک دارو یا در مدت کوتاه، افسردگی بیمار را «سریع درمان کند». درخواستهایی مانند:
- «داروی قویتر بده»
- «چرا اینقدر طول کشیده؟»
در حالی مطرح میشود که درمان افسردگی یک فرآیند تدریجی است و نیاز به تنظیم دقیق دارو، پیگیری منظم و ارزیابی پاسخ بیمار دارد.
این فشارها میتواند انتظارات غیرواقعبینانه ایجاد کند و منجر به ناامیدی زودهنگام شود.
تفاوت برخورد خانواده با افسردگی زنان و مردان
در بسیاری از خانوادهها، افسردگی زنان به احساساتی بودن یا ضعف نسبت داده میشود و جدی گرفته نمیشود.
در مقابل، افسردگی مردان به دلیل کلیشه «مرد باید قوی باشد» اغلب انکار میشود یا دیر تشخیص داده میشود.
در هر دو حالت، نتیجه یکسان است: تأخیر در درمان و تشدید علائم بیماری.
خانواده چگونه میتواند حامی درمان باشد؟
خانواده زمانی نقش درمانی واقعی دارد که:
- افسردگی را بهعنوان یک بیماری بپذیرد
- از مراجعه به روانپزشک حمایت کند
- صبور باشد و انتظار بهبود فوری نداشته باشد
- بیمار را بدون قضاوت و مقایسه همراهی کند
گاهی یک جمله ساده مانند «کنارت هستیم» میتواند تاثیر بیشتری از هر توصیه یا نصیحتی داشته باشد.
جمعبندی
به گفته دکتر ندا فرزانه، افسردگی بیماریای شایع اما کاملا قابل درمان است. خانواده میتواند بزرگترین مانع یا مهمترین حامی درمان باشد. افزایش آگاهی، کاهش فشار و اعتماد به درمان تخصصی، نهتنها به بهبود بیمار کمک میکند، بلکه سلامت روان کل خانواده را نیز ارتقا میدهد.
لیست پزشکان مرتبط:
شهرزاد رشندکترای تخصصی روان درمانی و روانشناس بالینی | تهران- الهام اسبقیدکترای تخصصی روان درمانی و روانشناس بالینی | تهران
- مهدی صحراگرددکترای تخصصی روان درمانی و روانشناس بالینی | تهران
- سیما فردوسی روانشناس | مشاور | رواندرمانگر | تهران
- فاطمه دانشکاندیدای دکترا روان درمانی و روانشناس بالینی | تهران
- نازنین حبیبیدکترای تخصصی روان درمانی و روانشناس بالینی | تهران
- سپیده رحیمی نژاد روانکاو | روانشناس | زوج و خانواده درمانی | مشاورخانواده | تهران
- سیده آزاده موسوی زاده متخصص برتر روانکاوی و روانشناسی بالینی ، عضو انجمن روانشناسی آمریکا (APA) | تهران
- فاطمه السادات مینودکترای تخصصی روانشناس و مشاور | تهران
- مستانه رنجبر روانشناس بالینی ، هیپنوتراپیست و نوروتراپیست | تهران
