افشانه سماق؛ راهکاری طبیعی برای پیشگیری از زخم های دهانی ناشی از پرتودرمانی

2 دقیقه پیشآخرین بروزرسانی: ۱۴۰۴-۱۱-۱۹

0 زمان تقریبی مطالعه 3 دقیقه

سماق برای زخم های دهانی ناشی از پرتودرمانی

در این مقاله شما خواهید خواند

زخم های دهانی یکی از عوارض شایع و آزاردهنده پرتودرمانی در بیماران مبتلا به سرطان سر و گردن هستند. این عارضه که با درد، سوزش و دشواری در خوردن و صحبت کردن همراه است، می تواند کیفیت زندگی بیمار را به طور جدی کاهش دهد. در حالی که تاکنون درمان قطعی و استانداردی برای پیشگیری کامل از این مشکل معرفی نشده، پژوهش های جدید به دنبال راهکارهایی ساده، ایمن و در دسترس هستند.

در همین راستا، یک کارآزمایی بالینی جدید به بررسی اثر افشانه سماق در مقایسه با یک داروی رایج پرداخته است.

بررسی یک پژوهش بالینی در حوزه طب ایرانی

دکتر غزاله حیدری راد، متخصص طب ایرانی، از انجام یک کارآزمایی بالینی تصادفی خبر داد که با هدف پیشگیری از زخم های دهانی ناشی از پرتودرمانی انجام شده است. عنوان این پژوهش «بررسی مقایسه ای اثر افشانه سماق و اسپری بنزیدآمین هیدروکلراید بر پیشگیری از موکوزیت حاد ناشی از پرتودرمانی در بیماران مبتلا به سرطان سر و گردن» بوده است.

چرا پیشگیری از موکوزیت اهمیت دارد؟

سرطان های ناحیه سر و گردن از جمله بیماری هایی هستند که علاوه بر تهدید سلامت جسمی، کیفیت زندگی بیمار را نیز به شدت تحت تاثیر قرار می دهند. پرتودرمانی به عنوان یکی از اصلی ترین روش های درمان این سرطان ها، ممکن است به بافت های سالم اطراف نیز آسیب وارد کند.

یکی از شایع ترین پیامدهای این آسیب، ایجاد زخم هایی در دهان و بخش های ابتدایی دستگاه گوارش است. این زخم ها که اغلب در نواحی زیر دیده می شوند، می توانند بسیار آزاردهنده باشند:

لب بالا و پایین
سطح زبان
کام سخت و کام نرم
داخل گونه ها

این ضایعات ظاهری شبیه آفت دهانی دارند و گاهی با آن اشتباه گرفته می شوند. شدت آن ها می تواند از قرمزی و سوزش خفیف تا زخم های عمیق و حتی عفونت متغیر باشد.

موکوزیت چیست و چه پیامدهایی دارد؟

زخم های دهانی ناشی از پرتودرمانی با عنوان موکوزیت شناخته می شوند. این عارضه نه تنها دردناک است، بلکه می تواند خطر عفونت های دهان و دندان را افزایش دهد و تغذیه بیمار را با مشکل روبه رو کند.

موکوزیت تنها محدود به پرتودرمانی نیست و ممکن است در پی شیمی درمانی نیز ایجاد شود. با وجود انجام پژوهش های متعدد روی انواع دهان شویه ها، اسپری های کورتونی، ترکیبات ضد قارچ، ضد میکروب و داروهای گیاهی، هنوز درمان استاندارد و قطعی برای کنترل این عارضه معرفی نشده است.

هدف پژوهش چه بود؟

دکتر حیدری راد هدف از انجام این مطالعه را استفاده از ترکیباتی عنوان کرد که:

به رژیم غذایی رایج مردم نزدیک باشند
ایمنی بالایی داشته باشند
در دسترس و مقرون به صرفه باشند

بر اساس منابع طب ایرانی، سماق و گلاب از دیرباز برای کمک به بهبود زخم های دهانی مورد استفاده قرار می گرفته اند. در این پژوهش، سماق در گلاب خیسانده شد و از عصاره به دست آمده، یک اسپری دهانی یا همان افشانه تولید شد.

مقایسه افشانه سماق با داروی رایج

در این مطالعه، اثر افشانه سماق با اسپری بنزیدآمین هیدروکلراید مقایسه شد؛ دارویی که از سوی متخصصان رادیوتراپی و انکولوژی برای پیشگیری و کنترل عوارض دهانی پرتودرمانی تجویز می شود.

بیماران شرکت کننده در مطالعه آموزش دیدند که قبل و بعد از جلسات پرتودرمانی از اسپری های مورد نظر استفاده کنند. سپس به صورت هفتگی معاینه شدند و زمان بروز زخم ها و شدت آن ها به دقت ثبت شد.

نتایج چه چیزی را نشان دادند؟

بر اساس نتایج به دست آمده:

هر دو محصول در پیشگیری از ایجاد زخم های دهانی موثر بودند
بروز موکوزیت در هر دو گروه با تاخیر همراه بود
شدت زخم ها در هر دو گروه کاهش پیدا کرد

با این حال، یک تفاوت مهم میان دو روش مشاهده شد. بیمارانی که از افشانه سماق استفاده می کردند، تمایل بیشتری به ادامه مصرف نشان دادند که می تواند به دلیل طعم بهتر، احساس راحتی بیشتر یا سازگاری بالاتر با بدن باشد.

جمع بندی

نتایج این کارآزمایی بالینی نشان می دهد ترکیب سماق و گلاب می تواند به عنوان یک درمان مکمل برای پیشگیری از موکوزیت ناشی از پرتودرمانی مورد استفاده قرار گیرد. این روش علاوه بر اثربخشی قابل قبول، دارای مزایایی مانند قیمت مناسب، ایمنی بالا و دسترسی آسان است.

افشانه سماق می تواند در کنار درمان های رایج پزشکی، به کاهش عوارض دهانی پرتودرمانی کمک کند و نقش موثری در بهبود کیفیت زندگی بیماران مبتلا به سرطان سر و گردن داشته باشد.